Basiliek van de H.H. Agatha en Barbara  

Rome ligt in Oudenbosch — maar dat verhaal moet nog verteld worden 

 

De Basiliek van de Heiligen Agatha en Barbara in Oudenbosch is geen gewone kerk. Met haar koepel van 63 meter hoog, marmeren zuilen en een interieur dat duidelijk verwijst naar de Sint-Pieter in Rome, is het gebouw een uitzonderlijk voorbeeld van religieuze ambitie en architectonische visie. Toch staat de exploitatie onder druk. 

​

Een gebouw dat meer vraagt dan een geloofsgemeenschap kan dragen 
De Basiliek werd gebouwd tussen 1865 en 1880, naar ontwerp van Pierre Cuypers, de architect van onder meer het Rijksmuseum en het Centraal Station in Amsterdam. Initiatiefnemer pastoor Hellemons studeerde in Rome en wilde dat die grootsheid ook in Oudenbosch voelbaar werd. Dat is gelukt. Maar een gebouw van deze schaal in stand houden vraagt om middelen die een krimpende geloofsgemeenschap niet langer alleen kan opbrengen. Het parochiebestuur van de H. Bernardus van Clairvaux had de mogelijkheden voor kostenbesparing al onderzocht en waar mogelijk doorgevoerd, maar dat bood onvoldoende houvast. 

 

De Basiliek trekt al 90.000 bezoekers per jaar. De potentie is er dus. Tegelijkertijd wordt het gebouw nog nauwelijks als toeristische bestemming gepositioneerd en is de publieksbeleving beperkt ontwikkeld. Daarom heeft Urban Breezz, samen met BMC en KinKorn, een rapportage opgesteld die laat zien hoe de Basiliek als religieus icoon behouden kan blijven én tegelijk een stabiele bron van inkomsten kan vormen voor de toekomst van het gebouw.  

​

​

​​​​​

​

​

​

​

​

 

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Onze aanpak 
We hebben deze opgave langs vier sporen tegelijk benaderd: publieksbeleving, verhuurbaarheid, accommodatie en organisatie. Niet als losse adviezen, maar als onderdelen van een samenhangend geheel. 

 

Centraal in onze analyse staat de overtuiging dat een plan dat zich uitsluitend op de Basiliek richt, onvoldoende kracht heeft. De Basiliek vormt het kloppende hart van een stad die uniek is in Nederland. Oudenbosch heeft een historisch centrum vol Italiaans geïnspireerde architectuur, een rijke geschiedenis rond het katholieke geloof en het Zouavenverleden, én de ambitie om dat verhaal beter zichtbaar te maken. Wij hebben uitgewerkt hoe de Basiliek de kern kan worden van een bredere beleving, waarin erfgoed, recreatie en geloofsbeleving samenkomen onder het concept Oudenbosch brengt Rome dichtbij. 

​

Voor de Basiliek zelf hebben we ook

meerdere plannen uitgewerkt.

Daarbinnen vormt de Dak-experience

de belangrijkste trekker: een rondgang

om de koepel, bereikbaar via een lift,

met uitzicht over de wijde omgeving.

Daarnaast ontworpen we voor het

souterrain een meer museale beleving

rondom het thema Spiritualiteit, waarin

bezoekers via augmented reality op een

toegankelijke manier in aanraking komen

met religieuze verhalen, heiligenbeelden

en levensvragen. Zo wordt spiritualiteit

ontsloten voor een breed publiek,

inclusief jongere generaties. 

​

Daarnaast stelden we een helder organisatiestructuur voor, waarin verantwoordelijkheden logisch worden belegd en de Basiliek op een solide manier kan functioneren. Ook het verbeteren van de ontvangstfaciliteiten en het aantrekken van groepsbezoek vormden belangrijke onderdelen van het plan. Tot slot koppelden we het al opgestelde meerjarenonderhoudsplan aan verschillende financieringsroutes.  

 

Waar het project nu staat 
Het haalbaarheidsonderzoek is opgeleverd. Het parochiebestuur beschikt nu over een volledig onderbouwd rapport, inclusief een businesscase en een gefaseerd groeimodel. De besluitvorming over de vervolgstappen ligt nu bij de parochie. Zodra daar een richtinggevende keuze is gemaakt, kan de uitvoering starten.  

 

De potentie is er. De koepel van Oudenbosch is al van veraf te zien. Het is tijd dat het verhaal erachter net zo ver reikt.