Sint-Laurentius
Het herkenningspunt van Oud Gastel
De Sint-Laurentiuskerk in Oud Gastel staat al eeuwen midden in het dorp. De toren uit 1450 is van ver zichtbaar en vormt al generaties lang een herkenningspunt in het landschap. Het huidige kerkgebouw, opgetrokken in 1906 in sobere neogotische stijl, werd destijds bewust rondom die historische toren ontworpen. Samen met de pastorie, begraafplaats en het parochiehuis vormt het complex een samenhangend dorpsensemble dat diep verankerd is in de identiteit van Oud Gastel.
Maar juist die vanzelfsprekendheid staat onder druk. De exploitatie van het gebouw is niet langer toereikend om het noodzakelijke onderhoud te dekken. De parochie komt financieel in de knel, terwijl het monument zijn betekenis voor het dorp niet mag verliezen. De opgave is helder en urgent: hoe kan deze kerk inkomsten genereren zonder haar kerkelijke functie, symbolische waarde en monumentale kwaliteit te verliezen?
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
In opdracht van de parochie H. Bernardus van Clairvaux heeft Urban Breezz een zorgvuldig ontwikkeltraject doorlopen om tot een gedragen en haalbaar toekomstperspectief te komen. Het doel is niet alleen behoud van het gebouw, maar het toekomstbestendig maken van de Laurentiuskerk als plek van samenkomst religieus én maatschappelijk.
Daarom zijn wij gestart met de Feel-fase (meer over onze werkwijze? Ga naar pagina: Onze werkwijze). Niet achter een bureau, maar in gesprek met het dorp. Parochianen, vrijwilligers, ondernemers, verenigingen en bewoners zijn gehoord. Wat moet er blijven? Wat mag veranderen? Waar ligt de energie? Waar liggen zorgen? Deze input vormde de basis van het onderzoek en gaf richting aan verschillende denkrichtingen.
In de daaropvolgende Fact-fase is de kerk technisch en financieel doorgrond. De fysieke staat van het gebouw is onderzocht, evenals regelgeving, monumentale randvoorwaarden en financiële haalbaarheid. Er is een bouwhistorische verkenning uitgevoerd en een kosten-batenanalyse opgesteld. Daarmee werd inzichtelijk welke ingrepen technisch, juridisch en economisch verantwoord zijn en wat realistisch is binnen de kaders van erfgoed en financiën.
Pas daarna is in de Future-fase de vertaalslag gemaakt naar concrete concepten en naar de vervolgstappen voor het parochiebestuur. Verschillende financieringsscenario’s zijn uitgewerkt en eigendomsvormen zijn onderzocht en afgewogen. Daarmee zijn vragen beantwoord als: hoe organiseren we beheer en financiering op lange termijn? Wat zijn de gevolgen voor het eigendom? En welke structuur past bij de ambitie van de parochie?
Er zijn in totaal drie conceptvarianten uitgewerkt die laten zien hoe de Laurentiuskerk structurele inkomsten kan genereren én haar religieuze functie kan behouden. Twee varianten richten zich op het toevoegen van verhuurbare oppervlakte in de zijbeuken. Hierbij worden transparante units met een extra verdieping in de bestaande structuur geplaatst, waardoor het middenschip vrij blijft en kan functioneren als dorpsstraat: een centrale ontmoetingsruimte binnen het monument.
De derde variant geeft de mogelijkheid om een nieuw volume in het middenschip te realiseren, waarin meerdere lagen met verhuurbare ruimten worden toegevoegd. Deze variant biedt tevens een tribune-opstelling voor grootschaliger kerkdiensten, en de bovenste verdieping fungeert ook als gezamenlijk dakterras waar bezoekers de schilderingen en architectuur van dichtbij kunnen beleven.
In alle varianten blijft een afzonderlijke ruimte beschikbaar voor liturgisch gebruik, met capaciteit voor circa dertig personen. De kerkelijke functie wordt daarmee niet beëindigd, maar zorgvuldig ingebed in een bredere maatschappelijke context. Daarnaast wordt het omliggende groen benut als verlengstuk van de kerk: geschikt voor markten, buurtactiviteiten en een mogelijke koppeling met het restaurant Onder de Toren.
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​
​​
​
​
​
​
De kern van de strategie is het creëren van structureel verhuurbare oppervlakte, waarmee een stabiele nevenexploitatie ontstaat. Door multifunctioneel gebruik mogelijk te maken, kan het gebouw jaarrond worden benut en ontstaat een duurzaam financieel model. De inkomsten uit verhuur vormen de basis voor het langdurig in stand houden van het monument.
De impact van deze ontwikkeling reikt verder dan financiële continuïteit. De Laurentiuskerk blijft behouden als herkenningspunt en ontmoetingsplek in het hart van Oud Gastel. Er ontstaat ruimte voor nieuwe activiteiten, nieuwe verbindingen en nieuwe betekenis, zonder dat de historische en religieuze identiteit verloren gaat. Het gebouw blijft open, toegankelijk en van waarde voor de gemeenschap.
Met dit traject heeft Urban Breezz niet één oplossing opgelegd, maar drie zorgvuldig onderbouwde toekomstscenario’s ontwikkeld. Scenario’s die recht doen aan het monument, aan de parochie en aan het dorp. De keuze ligt bij de gemeenschap, maar de richting is helder.
