Sint-Jan de Doperkerk

Midden op de Markt in Roosendaal staat de Sint Jan, een kerk met een geschiedenis die meer dan zeven eeuwen teruggaat. Al in 1268 werd op deze plek een kapel gebouwd, waarmee de eerste aanzet werd gegeven tot wat later de wieg van Roosendaal zou worden. Door de eeuwen heen groeide deze locatie uit tot het sociale, religieuze en later ook culturele hart van de stad. 

​

Langzaam veranderde echter de rol van de kerk. In 2003 vond de laatste eredienst plaats en in de jaren daarna stond de Sint Jan steeds vaker leeg. Uiteindelijk verloor zij haar vaste maatschappelijke functie en werd het monument vooral incidenteel gebruikt voor verhuur en evenementen. Sinds 2019 stond het gebouw grotendeels leeg. Daarmee drong een fundamentele vraag zich op: hoe kan de Sint Jan opnieuw een plek worden die dagelijks beleefd wordt én tegelijkertijd beschikt over een duurzaam economisch fundament? 

​

De opgave is niet benaderd als een leegstaand gebouw dat simpelweg een nieuwe functie nodig had, maar als een stedelijke plek die opnieuw gepositioneerd moest worden. In opdracht van het Cultuurcluster is het traject integraal opgepakt. In samenwerking met de gemeente Roosendaal en NBU Service & Onderhoud zijn conceptontwikkeling, kwartiermaken, financiële haalbaarheid en projectsturing uitgewerkt. De ambitie was helder: de Sint Jan moest weer een actief middelpunt van de stad worden, met een exploitatiemodel dat toekomstbestendig is.  

​

Midden in het centrum, op loopafstand van winkels, horeca en culturele voorzieningen, heeft de kerk alles in zich om een publiek ankerpunt te zijn. In plaats van te kiezen voor één dominante functie is daarom een multifunctioneel concept ontwikkeld waarin werken, ontmoeten en culturele programmering samenkomen. Binnen het monumentale volume zijn transparante, zelfstandige units in staal en glas toegevoegd. Het middenschip blijft één open ruimte, die verbinding vormt tussen de verschillende functies die in de kerk te vinden zijn. Met een Grand Café met eigen bierbrouwerij in het zuidelijke transept biedt deze ruimte. Ook is het plan hier een maandelijks terugkerende overdekte pop-up markt te plaatsen. Zo ontstaat verhuurbare ruimte voor werkplekken, ateliers, vergaderruimtes en culturele initiatieven, terwijl de monumentale kwaliteiten behouden blijven. 

​

​

​

​

​

​

​

​

​​

​

​

​

​

​​

​

​

​

​

​

​

​

​

​

Parallel aan het ruimtelijk ontwerp is de exploitatie vanaf het begin integraal doorgerekend. Bezettingsgraden, huurstructuren, investeringskosten en beheermodellen zijn zorgvuldig beoordeeld. Daarnaast is een bouwkostenraming opgesteld om de financiële haalbaarheid scherp te onderbouwen. Het concept werd daarmee geen ambitieus idee, maar een uitvoerbare strategie.  

 

Ook de eigendoms- en financieringsstructuur is bewust georganiseerd. De gemeente Roosendaal is eigenaar van het gebouw. Daarbij is de verbouwing en exploitatie ondergebracht bij Stichting Sint Jan, onderdeel van het gemeentelijke cultuurcluster. Voor de herontwikkeling heeft de stichting een lening van meerdere miljoenen aangetrokken bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG), waarvoor de gemeente zich garant heeft gesteld. Zo is een constructie gerealiseerd waarin publieke verantwoordelijkheid, culturele ambitie en financiële haalbaarheid zorgvuldig met elkaar in balans zijn gebracht. 

 

Urban Breezz heeft daarnaast ook het vergunningstraject begeleid. Het ontwerp, de technische uitwerking en de financiële onderbouwing zijn continu op elkaar afgestemd om tot een haalbaar project te komen met een vergunning. Van de eerste visie tot de uitvoeringsfase zijn ontwerp, techniek, exploitatie en bestuurlijke besluitvorming in samenhang aangestuurd. Daarmee is niet alleen een plan ontwikkeld, maar ook de realisatie daadwerkelijk in gang gezet.  

​

De herontwikkeling is inmiddels in uitvoering. De Sint Jan ontwikkelt zich van een monument met teruglopend gebruik tot een economisch en maatschappelijk gedragen cultuuranker in het hart van Roosendaal. Dit project laat zien dat herontwikkeling van religieus erfgoed geen optelsom is van losse ingrepen, maar een zorgvuldig samenspel van concept, exploitatie, governance en realisatie. Wanneer die onderdelen op elkaar aansluiten, kan een monument niet alleen behouden blijven, maar opnieuw richting geven aan de stad. De deuren worden naar verwachting medio 2026(?) opnieuw geopend voor inwoners en bezoekers uit de hele regio.