Sint-Nicolaaskerk 

Wie Schouwen-Duiveland doorkruist, ziet haar al van ver boven de lage Zeeuwse horizon uitsteken, alsof ze er altijd al was. En dat klopt: al zo’n zevenhonderd jaar bepaalt zij het silhouet van het eiland. In het hart van Brouwershaven staat de Sint-Nicolaaskerk, beter bekend als de Grote Kerk. Wie binnenstapt, ervaart onmiddellijk de schaal. De hoge gewelven, de monumentale zuilen, de grafzerken in de vloer en het beeld van Jacob Cats herinnert aan een rijke geschiedenis van de kerk en van Brouwershaven. Maar zoals bij veel grote monumentale kerken staat ook hier de instandhouding onder druk. ​

​

De gotische kerk begon ooit als stadshal en werd tussen circa 1325 en het begin van de 16e eeuw in fasen voltooid. Het gebouw is eigendom van de Protestantse Gemeente Brouwershaven en wordt beheerd door Stichting Nicolaaskerk. Het gebouw is indrukwekkend, maar ook kostbaar. Onderhoud is intensief, energielasten zijn hoog en inkomsten zijn afhankelijk van verhuur, culturele activiteiten en donaties. Tegelijkertijd bewijst De Nicolaas haar waarde: in 2024 vonden er concerten, tentoonstellingen, openstellingen en commerciële verhuur plaats, goed voor tienduizenden bezoekers per jaar.  Maar voor een gezond voorbestaan, het langdurig onderhoud te dekken en de kerk breder bekend te maken, zijn er nog stappen te zetten. ​

​

De vraag achter het gebouw 

​

Hoe zorg je ervoor dat een monument van deze schaal geen kostenpost blijft, maar uitgroeit tot een zelfdragend en bruisend stadshart? Hoe behoud je het monumentale karakter van De Nicolaas? Én bouw je tegelijkertijd aan een stevige basis die haar toekomst veiligstelt? Hoe verbind je Brouwershaven opnieuw met het kerkgebouw en trek je niet alleen belangstellenden van buiten, maar juist ook de inwoners van Brouwershaven zelf? Hoe sluit je aan op het brede culturele programma dat zich al in Zeeland bevindt, op een manier die aanvult, niet concurreert? ​

​

Vanuit die vragen heeft Urban Breezz, samen met SCEB (Stichting Cultureel Erfgoed Brouwershaven), ontwerpbureau Kinkorn, architectenbureau Rothuizen en installatieadviseur Huisman & Van Muijen, de opgave benaderd als een brede opgave. Daarbij is een verhaallijn opgezet, die zowel de transitie van het gebruik, als de transitie naar een verduurzaamd gebouw en de kansen van nieuwe successen aantrekken samenbrengt. Dit is uitgewerkt in een schetsontwerp met bijbehorende financiële uitwerking. 

​

Twee sporen voor een nieuwe toekomst ​

​

Op het vlak van programmering zijn er twee sporen: enerzijds voegen we een erfgoed experience toe: een wandeling langs de hoge houten gewelven, op bijna dertig meter hoogte, met ook uitzicht over het hele eiland! Daarnaast hebben we gekeken naar wat er nodig is om grotere concerten en optredens te faciliteren en artiesten aan te trekken. ​

​

In de verduurzaming van het gebouw zijn ook meerdere sporen uitgewerkt: van een nieuwe stalen vloer met vloerverwarming tot zonnepanelen op het dak en energie opslaan in accu’s. Hier is een groeimodel voorgesteld.  ​

​

Daarnaast vinden we het belangrijk dat de kerk voor de inwoners van Brouwershaven blijft: vrij binnenlopen en even een kop koffiedrinken aan de lange leestafel om elkaar te ontmoeten en bij te praten. 

 

Van masterplan naar uitvoering 

​

De Nicolaas vertelt het verhaal van Brouwershaven. Met een combinatie van programmering, organisatie en techniek kan dat verhaal niet alleen worden bewaard, maar een sterke toekomst krijgen. Het Masterplan is inmiddels door alle betrokken partijen omarmd en ook de gemeente steunt de plannen. Daarmee is de stap gezet van visie naar realisatie: in het voorjaar van 2026 start de doorontwikkeling naar een definitief ontwerp, waarna de uitvoering volgt. De Nicolaas beweegt zich daarmee van behoud onder druk naar een actieve, toekomstbestendige rol als cultureel stadshart van Brouwershaven. ​

 

​

Ben je benieuwd naar de uitwerking? Hieronder kun je het projectboek vinden.